فرزانه دوستی

نویسنده، مترجم، پژوهشگر

فرزانه دوستی
پارسی English

 

 

 

رابرت پاتريك (1937 -)،

نمايشنامه‌نويس

 

شاعر، ترانه‌سرا، رمان‌‌ و داستان‌نويس و نمايش‌نامه ‌نويس امريكايي متولد تگزاس تاكنون بيش از 60 نمايش و متن تلويزيوني نوشته است.

 

 


  • تئاتر در امريكاي دهه‌ي شصت دستخوش تحولات بسيار شد و به دنبال آن نگرش دوران به نمايش، فنون بازي و كارگرداني، مخاطب، محيط اجرا، و نظريه‌ي نقد تئاتر هم دچار تغييرات و اصلاحات بي‌شماري شد تا با روح دوران خود‌ همساز شود. حال در دهه‌ي هفتاد دوباره شاهد تغييرات پرشتابي در دامنه‌ي تئاتر تجربي و مهم‌تر از همه رابطه‌ي آن با جرايد، دانشگاهها، نهادها، بنگاه‌هاي تئاتر، مخاطب و ساير هنرها هستيم.شما به عنوان فردي كه در طول هردو دهه در زمينه تئاتر فعاليت داشته‌ايد چه برداشتي از اين تغييرات به وجود آمده داريد؟

 

شكوفايي همه‌جانبه تجربه در تئاتر امريكاي دهه شصت از بسياري جهات منحصربه‌فرد بود:  

1. اصيل بود. بسياري از تجربه‌گرايان نخستين نسبت به تاريخ آوانگارد و فعاليت هم‌عصران خود در كشورهاي ديگر بي‌اطلاع بودند.

2. آزاد بود. نه فروش گيشه، نه استانداردهاي نقدي و آكادميك، و نه مذهبي و سياسي از بيرون اعمال فشار نمي‌كرد. پولي در كار نبود، كسي نقدمان نمي كرد، بي‌سواد بوديم و تا قبل از انگشت‌نما شدن حتي به خاطر موضوعات نامعمول خود در معرض اتهام و آزار نبوديم.

3. خودانگيخته بود. «نهضتي» در كار نبود، نه عقيده‌اي و نه مانيسفستي.

4. انفرادي بود. هيچوقت قبل از آن با تئاتر مثل نقاشي يا شعر به عنوان هنري شخصي و خصوصي كه بي‌واسطه مقابل ديدگان عموم قرار بگيرد برخورد نشده بود.

 

دو عامل تاثيرگذار عمده بر كارمان هم وجود داشت:

1. فقر. بي چشمداشت و بي امكان جاه طلبي حرفه‌اي، پول مطلقا عامل حاضر يا موعود نبود. همين منجر به خلاقيت شد. تاكيد اصلي در اسلوب گروه برادوي بر نوشتار و اجرا بود و همه تاثيرات بايد از طريق همين دو ابزار بوجود مي‌آمدند. صحنه‌پردازي، لباس، نور و موسيقي بعدها آمدند و وقتي هم كه آمدند از ساده ترين مواد تهيه مي‌شدند، و تخيل.

2. فرهنگ پاپ. بيشتر ما از جاهايي آمده بوديم كه به واقع تئاتر نداشت. كتابهاي كميك، فيلم، تلويزيون، و مجلات تنها منابع ما بودند. در تلاش براي بازآفريني افكت‌هايي كه در اين رسانه‌ها ديده بوديم توانستيم صحنه را درك كنيم و وسعت بخشيم.

سبك‌هاي به وجود آمده در دهه شصت حالا بخشي از واژگان استاندارد تئاتر دهه‌ي هفتاد شده. تلويزيون و سينما به‌كمك عناصر برگرفته از تئاتر زيرزميني نيويورك نيروي تازه‌اي گرفته. در كالج‌ها و تئاترهاي كوچك سراسر جهان سبك التقاطي متشكل از ابداعات گروه OOB مورد پذيرش قرار گرفته. در تئاتر بازاري هم اين شيوه‌هاي ابتكاري به طرز غيرقابل اجتنابي حل شده‌اند، چيزي كه پانزده سال قبل بدعتي برخورنده بود حالا طراوت‌ لذت‌بخش دوران شده. مخصوصا در ميان منتقدان هم ميل شديدي به تحسين تقليدهاي كم‌مايه از آثاري كه زماني كم‌لطفي ديده و پرهيز مي‌شدند ديده مي‌شود.

بسياري از مبتكران اين تئاتر دلسرد شده و دست از كار كشيده‌اند. خيلي از تئاترهايي كه محافل داغ آثار تازه بودند حالا مقبره‌ي تكرارخود شده‌اند. سبك‌هاي انقلابي اجرا يا در پرداخت به موضوعات معمولي به‌كار مي‌روند يا عاري از هر موضوعي به خوشايند سازمانها در تصاحب امتيازات خاص. اسلوب‌هاي نمايشي كه به قصد بيان افكار تازه خلق شده بودند حالا چيزي شبيه سيرك‌هاي پهلواني يا شهواني شده‌اند. همه اثار كلاسيك را در قالب كوبيسم و سوررئاليسم عرضه مي‌كنند و به محبوبيتي مي‌رسند كه بي‌تفاوتي عوام را پشت سيل تشويق‌هاي مردم در واكنش به تحريكات تصادفي پنهان مي‌كند. آوانگارد پيروز شده، گارد به خوشه‌چيني غنائم نشسته. شايد اين هم غير قابل اجتناب‌ بوده.


بازگشت به مطلب اصلي: تئاتر تجربي امريكا از نگاه چهره‌هاي دهه شصت و هفتاد

كارل وبركريستال فيلدفينگلدكافكاستلانتزمگان تريروشل اونزپاتريكشنيرمنكورنفلد



نظرات:

نام:
ايميل:
وب:
شماره امنيتي: